Forum Hane
Kapat
   
©

Go Back   Forumhane.net > Dini Bölüm > Tasavvuf > Hz. Mevlana

Hz. Mevlana Hz.Mevlana'nın hayatı, şiirleri ve sözleri.

Kullanıcı Etiket Listesi

Yeni Konu aç Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Stil
Alt 21/08/2012   #1 (permalink)
 
KeLeBeK - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 

Rep Gücü: 61 [♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥]
Aktiflik: 2277 / 2277
Güç: 2843 / 10698
Deneyim: 74%

Üye bilgilerini yalnızca Kayıtlı Üyelerimiz görebilmektedir. Daha iyi hizmet için lütfen Kayıt Olun.
Standart Mevlana' nın Hayatı Ve Fikirleri






Mevlana' nın Hayatı Ve Fikirleri

1. Hayatı

İslam âleminin yetiştirdiği en büyük mutasavvıflardan olan Mevlana 1207 yılında günümüzde Afganistan sınırları içerisinde kalan Belh şehrinde doğdu. Asıl adı Muhammed Celaleddin’dir. Müslüman dünyası O’nu “Efendimiz” anlamına gelen Mevlana adı ile onurlandırdı. O’nun konumuz açısından önemi ve eşsizliği ise aşk’ı varlığın var oluşunve yaratılışın merkezine alan kâinat merkezli (antropokozmik) dünya görüşüdür. Onun derin tabiat ve âlem anlayışı başta çevreciler olmak üzere birçok kesimi cezp etmeye devam etmektedir.

1219 yılında Celaleddin daha 12 yaşındayken ailesiyle birlikte Belh’ten ayrıldı. Anlaşılan ailesi yaklaşmakta olan Moğol istilasını tahmin ederek göç etmişti. Aile öncelikle Hac vazifesini yerine getirmek için Mekke’ye yöneldi. Zahmetli ve uzun bir yolculuktan sonra Selçuklu İmparatorluğu’nun başkenti olan Konya’ya yerleşti. Yolların kesişme noktasındaki Konya o zamanın bir ilim ve ticaret merkezi olmasının yanında; farklı dinlerden ırklardan ve kültürlerden insanların birlikte yaşadıkları bir yerdi. Bu uzun yolculuğun etkileri büyük oldu. Dört yıl süren bu yolculuk boyunca Celaleddin sadece büyük şehirleri insanda haşyet uyandıran heybetli ve muhteşem dağları güzel ve bereketli ovaları ve uçsuz-bucaksız çölleri görüp dolaşmadı. Aynı zamanda döneminin iyi tanınan gönül erleri ve âlimleri ile de tanıştı. Mevlana’nın biyolojik çeşitlilik ve kültürel zenginliği kucaklayan âlem anlayışında bu seyahatin büyük etkisi olduğu anlaşılmaktadır. Mevlana’nın kişiliği psikanalist yöntemle inceleyen Prof. R. Arasteh bu uzun yolculuğun etkilerini şöyle anlatır:

Ailenin birkaç yıl süren uzun seyahatleri Celalettin'in aydınlanmasına büyük ölçüde katkıda bulundu. O dönemde ergen olduğu için gördükleri ve yaşadıklarından hayatının en çok yararlanabilecek çağındaydı; doğrusunu söylemek gerekirse o yeni ve manevi bir yeniden doğuş [dönemine] giriyordu. Bunlara ek olarak babası ile birlikte olduğundan aynı zamanda çağının en önde gelen manevi liderleri ile görüşme ayrıcalığına sahipti. Bunlar arasında birçok sufi bulunmaktaydı; kendisine ****rname [sırlar kitabı] adlı tasavvufu konu edinen eserini hediye eden 31 Attar ve büyük işrakî [düşünürü] Suhreverdi bunlar arasındaydı (Arasteh 37).

İlk eğitimini çağının ünlü âlimlerinden birisi olan babasından aldı. Ancak daha genç yaşta bile kelam fıkıh felsefe tefsir mantık vb. klasik ilimler onun ruhunun ve kalbinin susuzluğunu gidermeye yetmiyordu. Ona göre bu ilimler şekilcilikle doluydu ve varlığın özüne inemiyorlardı. Alman Filozof Karl Jaspers’in tabiriyle hakikati aramak ve bulmak için sürekli “yolda” ve arayış halinde olan Celaleddin zamanın ilim merkezler olan Halep ve Şam’a gitti. Önde gelen âlimleri tanıştı ve tartıştı. Ancak bir okyanus gibi engin Himalaya’lar gibi yüksek gönlü okudukları duydukları ve öğrendikleriyle bir türlü tatmin olmuyordu.

Mevlana yirmi-bir yaşında evlendi. Yirmi-dört yaşına geldiğinde hukukta ve kelamda belli bir düzeyde şöhrete ulaştı. Babasının ölümünden sonra halkın ve yetkililerin isteği üzerine babasının yerine geçti. Mevlana bu makamı bir yıl işgal etti. Görünüşte herkesin imrendiği ve onun gibi olmak istediği “örnek bir hayatı” vardı. Saygın bir müderristi. Genç olmasına rağmen mesuliyetli bir makam işgal ediyordu. Bazıları meşhur zevat olmak üzere yaklaşık dört yüz kişi onun konuşmalarına katılmaktaydı. Padişahlar şehzadeler ve vezirler de onun sohbetlerine ve derslerine katılıyorlardı.

Bu sıralarda babasının öğrencilerinden biri olan Burhan ed-Din-i Tirmizi kendisini ziyaret etti ve klasik tasavvufu anlama konusunda ona yardımcı olabileceğini teklif etti. Celaleddin teklifi kabul etti. Burhan ed-Din ile dokuz yıl süren bir yoğun bir eğitim ve öğretim devresi başladı. İlk üç yılda bilgisini arttırdı ruhi ve davranışsal varoluş düzeyini değiştirdi. Bundan sonraki dört yıl yalnız ve şeyhi ile birlikte meşhur diğer tasavvuf merkezlerine seyahat etti. Öğrencisinin fikri ve ruhi gelişimini yakından takip eden Burhaneddin onun yeni bir göreve hazır olduğunu şu sözleriyle ifade etti:

“Oğlum! Şu anda görev için hazırsın. Hiçbir ilimde eşin yok. İlimlerin aslanı oldun. Ben de böyle bir aslanım. Burada iki aslana ihtiyaç olmadığından gitmek istiyorum. Dahası büyük bir dost sana gelecek ve birbirinizin aynası olacaksınız. Manevi hayatın en deruni yönlerine seni götürecek sen de onu. Her biriniz bir değerini tamamlayacak. Tüm dünyadaki en iyi dost siz olacaksınız”.

Tıpkı Konfüçyüs gibi Mevlana’nın zamanında kabul gören tüm geleneksel ilimleri tahsil edip hazmettiği anlaşılmaktadır. Ancak bu ilimlerin sınırlılığını her gün daha çok kavrıyor; bu ilimlerin yeniden doğuş için yeterli olmadığını anlıyordu. Fihi Ma Fihi’deki bir anekdot bu durumunu ve öğrencilerine karşı olan davranışını çok güzel anlatmaktadır:


Bilgiler elde etmeye çalıştım; öğrendim-belledim. Yüksek kişiler gerçeğe erenler akıllı-fikirli adamlar uzağı görenler derin bilginler yanıma gelince onlara eşi olmayan güzel mi güzel ince mi ince şeyler anlatayım diye bütün o bilgileri burada topladı o zahmetleri buraya getirdi yığdı; ben ne yapabilirim? Bizim ilimizde bizim toplumumuzda şâirlikten daha ayıp bir iş yoktu. O ilde kalsaydık onların tabiatlarına uygun bir ömür sürer ders vermek kitaplar meydana getirmek öğüt vermek va'zetmek zâhitlikte bulunmak ibâdetlere koyulmak gibi onların istediği şeylere sarılırdık. (FM AG 16. Bölüm )

Geleneksel ilimlerle tatmin bir türlü tatmin olmayan Celaleddin kendisini tamamen Tasavvufa adamak için sahip olduğu prestijli makamı bıraktı. Tasavvufun zamanındaki geleneksel kelamî ve entelektüel yaklaşımlara üstünlüğünü göstermeye çalıştı ve bunda başarılı da oldu.

Mevlana’nın hayatındaki asıl büyük değişim ise 1244 yılında beklenen dost “****rengiz şahsiyet Şems-i Tebrizi” Konya’ya gelmesiyle başladı. Mevlana otuz yedi yaşındaydı.

Şems’te “uzun zamandır aradığı İlahi Sevgilinin mükemmel bir yansımasını gördü”. Şems “ruh denizinin derinliklerinden” Mevlana’yı uyarınca “nurun hayali açığa çıkmaya başladı”. Bundan sonra onun için Şems “gözün ışığı aklın berraklığı ruhun parlaklığı ve kalbin aydınlığıydı”. Şems “çokluğun arkasındaki birliği gören ve birliğin nasıl çokluğa döndüğünü bilen biriydi”. “Şems tamamen [kendisinin âlemin âlem üstü varlığın] farkındaydı. Hayatı bütün varlığı ve hayatın özünü tecrübe ile yaşadı. Şems çiçeğin yapraklarının içinin ve dışının aynı olduğu gibi içte ve dışta aynıydı; Şems evrenin gelişmekte olan hafızasında insanlığın açığa çıkmasıydı”.

Mevlana Şemsi hemen evine davet etti. Bir-iki yıl ayrılmamacasına beraber kaldılar. Bu birliktelik onun üzerinde çok derin ve kalıcı etkiler bıraktı. Şems ile tanıştıktan sonra adeta yeniden doğdu ve aşkı kâinatın canlı gücü olarak keşfetti (Arasteh 2000). Bundan sonra her şey değişmeye başladı. Onun muhteşem ifadesiyle:

Ölüydüm dirildim;
Ağlıyordum gülmeye başladım.
Aşkın gücü geldi ve ebedi güç oldum.
Gözüm keskinleşti ruhum ise cesur

Bende bir aslanın kalbi var Parlayan bir Venus oldum. Babasındaki büyük değişimin yakından izleyen oğlu Sultan Veled babasını içine alana “güçlü ve kontrol edilemez duyguları” şu şekilde ifade eder:

Bir an bile ney dinlemeye ve semaya ara vermedi;
Gündüz ve gece asladinl enmedi.
Müftüydü şair oldu;
Zahit idi; Aşk ile sarhoş oldu.
Üzümden yapılan şarap değildi: aydınlanmış ruh sadece Nur şarabını içer”.

Peki Şems ne yapmıştı? Ünlü Mevlana ve tasavvuf uzamanı William Chittick’e göre “Şems Mevlana’yı daha önce asla tecrübe etmediği ilahi aşkın farklı boyutlarıyla tanıştırdı”. Mevlana eğitim-öğretim görevlerini tamamen terk ederek tüm vaktini Şems’le geçirmeye başladı. Adeta ruhları bir fakat bedenleri farklıydı. Çok geçmeden Şems’le aralarındaki dostluk ve yakınlık Mevlana’nın bazı talebelerinin kıskançlığına ve çekememezliğine sebep oldu. Bir süre sonra Şems ortadan kayboldu. Bazıları katledildiğini söylese de Mevlana buna hiçbir zaman inanmadı. Ancak şurası kesin ki Şemsin kaybolması Mevlana’nın kendini şiire vermesine ve coşkun bir şair olmasına sebep oldu. Mevlana bunu birçok yerde açıkça ifade eder.M esnevi’nin o muhteşem başlangıç beyitlerinde bunu şu şekilde ima eder: “Dinle neyden zirâ o bir şeyler anlatmada Ayrılıklardan şikâyet etmededir. Ney der ki: Beni kamışlıktan kopardıklarından beri İniltim kadın- erkek herkesi ağlattı. Ayrılık bağrımı delik deşik eylesin Tâ ki aşk derdini anlatabileyim.”

17 Aralık 1273 yılında büyük bir aşkla bağlı olduğu “Dosta” yürüdüğünde Konya ve civarında yaşayan Yahudi Hıristiyan Müslüman kısaca herkesimden büyük bir topluluk cenazesine katıldı. Herkes onu “Efendimiz” olarak kabul ediyordu. O gün bu gündür o sadece Müslümanların değil tüm dünyanın Mevlana’sı olarak kabul edilmektedir (Barks 1995;

Chittick 1993). Fani dünyaya veda ettiği geceyi “şebi-i arus” (düğün gecesi) olarak adlandırdı. Ölüm onun için yokluk hiçlik ve dostlarından ve sevdiklerinden ebedi olarak ayrılış değildi. Aksine onun için ölüm yeniden doğuştu; dosta kavuşmaydı. Hayatının son anında bizlere verdiği en büyük ders ölümün çirkin sevimsiz ürküten ve korkutan perdesini yırtıp atarak; bizlere adeta ölümü sevdirmesiydi. O gün bugündür Mevlevi dervişler bu geceyi bir bayram gibi kutlamaktadırlar.

Mevlana’nın Vedası

Öldüğüm gün tabutumu omuzlar üzerinde gördüğün zaman
bende bu cihanın derdi var sanma..

Bana ağlama"yazık yazık vah vahdeme.
Şeytanın tuzağına düşersen vah vah'ın sırası o zamandır
yazık yazık o zaman denir..

Cenazemi gördüğün zaman ayrılık ayrılık deme benim
buluşmam görüşmem o zamandır.

Beni mezara koydukları zaman "elveda elveda" deme..
Mezar cennet kapısının perdesidir.
Batmayı gördün ya doğmayı da seyret.
Güneşle aya batmadan ne ziyan gelir.

Sana batma görünür ama o aslında doğmaya hazırlıktır yeniden doğmadır.

Mezar ise hapishane gibi görünür ama aslında can'ın hapisten kurtuluşudur.

Yere hangi tohum atıldı da bitmedi.
Neden insan tohumuna gelince bitmeyecek zannına düşüyorsun.
Hangi kova kuyuya salındı da dolu olarak çıkmadı.
Can Yusufu kuyuya düşünce niye ağlasın.
Bu tarafta ağzını yumdun mu. o tarafta aç..
Çünkü artık hayhuydan uzak. mekânsızlık âlemindesin"

2. Başlıca Eserleri

Konfüçyüs’ten farklı olarak Mevlana’nın tüm eserleri kendi zamanında telif edilmiştir. En önemli eseri en son yazdığıMesn evî’dir. MevlanaM esnevî’yi çok sevdiği talebesi ve kâtibi Hüsameddin Çelebi'nin talebi üzerine yazmıştır. Daha doğrusu o söylemiş talebesi de yazmıştır. Altı cilt olan Mesnevî’nin beyit sayısı konusunda farklı görüşler olsa da genel kabule göre 25585 ila 26660 beyitten oluşmaktadır. Mevlana bu ölümsüz eserine şu sözlerle dikkat çekmektedir:

“Bu kitapM esnevî kitabıdır. Mesnevî hakîkate ulaşma ve yakîn sırlarını açma hususunda din temellerinin temellerinin temelidir. Allah’ın en büyük fıkhı Allah’ın en aydın yolu Allah’ın en açık delilidir... Şüphe yok ki Mesnevî gönüllere şifadır; hüzünleri giderir Kur’ân’ı apaçık bir hale koyar...” (Mesnevî I Önsöz)

Haklı olarak Mevlana daha çok bu eseriyle tanınmıştır. Eser birçok dünya dilini çevrilmiştir. Hala büyük bir ilgi ile okunmaktadır. On beşinci yüzyılın önde gelen mutasavvıf ve şairlerinden

Abdurrahman Câmi’ye göre ; "mânâ cihânının eşsiz pâdişahının zâtının değerini ispatlamak için Mesnevî kâfidir. O büyük varlığın vasfı ve üstünlüğü hakkında ben ne söyleyeyim? O peygamber değildir fakat kitabı vardır."

Yarım yüzyıla yakın bir zamanı Mevlana’yı anlamaya adayan ve Mesneviyi İngilizceye tercüme eden ve yorumlayan Prof. R. A. Nicholson’a göre "Mevlâna bütün asırların yetiştirdiği mutasavvıf şairlerinin en büyüğüdür". Ünlü Psikanalist ve düşünür Erich Fromm’a göre "Mevlâna sadece büyük bir şair eşsiz bir mutasavvıf değildir. O aynı zamanda insan tabiatının derinlerine inmiş insanın iç yüzünü keşfetmiştir”.

Böylece de insanın kendi mahiyetini ve kâinatın anlamını anlama arayış ve çabalarına büyük katkı tapmıştır. Mevlâna'nın çeşitli konularda söylediği ve yaklaşık kırk bin beyitten oluşan diğer önemli kitabı ise Dîvân-ı Kebir’dir. Mesnevi gibi dili Farsça’dır. Ancak yer yer Arapça Türkçe ve Rumca şiire de yer verildiği görülmektedir.

Mevlâna'nın başta zamanın yöneticileri ve önde gelen şahsiyetleri olmak üzere çeşitli kişilere yazdığı yüz kırk yedi mektupMektûbât adlı eserinde bir araya getirilmiştir. Mektupların
içeriğine bakıldığında çoğu zaman nasihat niteliğinde olduğu ve bazen de sorulan sorulara verilen cevaplardan oluştuğu görülmektedir.

“Ne varsa içindedir” manasına gelen Fîhi Mâ Fih Mevlâna'nın çeşitli meclislerde yaptığı sohbetlerinden oluşmaktadır. Oğlu Sultan Veled tarafından bir araya getirildiği sanılmaktadır. Mecâlis-i Seb'a adlı eseri ise Mevlâna'nın çeşitli vesilelerle yaptığı vaazlarının bir araya getirilmesinden oluşmaktadır. İçeriğine bakıldığında daha çok toplumsal ve ahlaki Hadisleri yorumladığı görülmektedir.

3. Allah ve Yaratılış

Mevlana Allah’ın fizik âlemi yoktan var ettiğini (ex nihilo) ve yeni şeyler yaratmaya da devam ettiğini kabul eder. Allah’ın her an âlemde yarattığı şeylerden “akıllar bile hayret içinde” kalmaktadır: Taşları lâl ve yakut dağları altın ve gümüş madeni yapıyor. Yeryüzündeki bitkileri harekete getirip diriltiyor ve adeta “adn cenneti” haline getiriyor. Yer taneleri kabul ediyor ürün veriyor ayıpları örtüyor ve daha anlatılamayacak kadar çok yüz binlerce tuhaf şeyleri kabul ediyor meydana getiriyor. Bunun gibi dağlar da türlü türlü madenleri ortaya çıkarıyor (FM 24).

Ona göre Allah her şeyi özel bir düzen görev amaç içerisinde yaratmaktadır. Dahası âlemdeki her şey canlıdır. Bu sistem içerisinde hiçbir şey ruhsuz ve cansız değildir; varlığın en alt derecesinde olmasına rağmen madde bile canlıdır. Mevlana “yeryüzü ve suyun ateş ve havanın bize cansız gibi görünmelerine rağmen Allah’ın nezdinde canlı olduğunu asla “yeryüzünü boş ya da ölü” olarak düşünmememizi; yeryüzünün sürekli uyanık olduğunu ve yaratıcısını tanıdığını Kur’anî bir bağlamda ısrarla ifade eder.

Bulut güneş ay ve yücelerdeki yıldızlar...
hepsi de bir nizamla gelirler giderler.
Her biri ancak vaktinde gelir...
vaktini ne geciktirir ne de erken gelip çatar.
Bunu nasıl oldu da peygamberlerden anlamadın sen?
Onlar taşa sopaya bilgi ihsan ettiler.
Bunları gör de diğer cansız şeyleri de
şüphesiz bir halde sopaya taşa kıyas et!
Taşla sopanın itaati meydana çıkar
görünürde öbür cansız şeylerin halinde de haber verir... onlar da
“Biz Tanrıyı biliriz ona itaat ederiz... hepimiz de tesadüfen halk edilmiş abes şeyler değiliz” derler (Mesnevi 4 759).

Büyük Alman filozof Hegel Mevlana’nın felsefesini dikkatle incelemiş ve onun Allah’ın Birliği kavramına hayran olmuştur. Mevlana uzmanlarına göre “Hegel Mevlana’nın [kullandığı dilin] sembolik gücünden ve kesinliğinden o kadar etkilendi ki ondan uzun alıntılar yapmaktan kendini alamamıştır”. (Bina-Vaziri)

Allah’ı her yerde keşfeden ve yaratılışın her bir parçasını Allah’ın azametinin bir tezahürü olarak gören “gerçekliğin bu müthiş vizyonu” tasavvufa has bir nitelikti. Abdurrahman Cami’ye göre:
“Her dal yaprak ve meyve Allah’ın mükemmelliğinin bazı yönlerini açığa vurur: servi ağacı onun saltanatını ima eder gül O’nun cemalinden haber verir”. Her atom Allah tarafından yaratıldığından insan hakikat-ı uzmayı [en büyük hakikati] bilebilir ve aşkın sırlarını öğrenebilir.

Kur’an merkezli bu Allah anlayışının Mevlana’nın düşüncesinde merkezî ve temel bir konumu olduğu yukarıdaki alıntıda açıkça görülmektedir. Bu anlayış onunantropokozmik dünya görüşünün de kilit noktasıdır. O’nun beyitleri “yaşamın farklı yönlerinde kendini açığa vuran Allah’ın azametini” anlama ve onunla konuşmaya çalışmaktan başka bir şey değildir. Ancak bu bağlamda Allah’ın özellikle iki niteliği çok önemlidir.

Allah bütün âlemleri ve her şeyi besleyendir. Allah her şeyi sevgiyle yaratır ve hayatını sürdürür. Dahası Allah durağan ve statik bir varlık değildir. Belki kâinat vasıtasıyla Saltanatını Hikmetini ve İlmini sürekli olarak gösteren ebedi hayatın kaynağıdır. Bu anlayışla bakıldığında bizi şefkatli bir anne gibi kucaklayan etrafımızdaki âlemdeki her şey İlâhi İrade Hikmet ve Kudretin sonucu olarak meydana gelmektedir; âlemde büyük bir plan işlemekte ve her şey bu plana göre şekillenmekte ve oluşmaktadır.

Arılar bile Allah’tan gelen ilhamla kendi evlerini yapmaktadırlar. Böylece O’nun coşkulu ifadelerinde renkli ve canlı bir dünyanın kendini açığa vurduğu görülmektedir. Her şey hem birbiriyle ilişkili ve bağlantılıdır hem de özel bir alan anlam görev ve önem içindedir. Âlem Allah’ın “sıfat ve özellikleri”ni açıkça gösteren değerli bir sanat parçası ve anlamlı bir kitap haline dönüşmektedir. Dahası bütün dünya Allah’ı sevmek ve O’na ibadet etmek için yaratılmıştır. Atomlardan güneş sistemine; arıdan balığa kadar tüm varlıklar “mest edici ve hayranlık uyandırıcı” bir uyum içerisinde hareket etmekte ve bizi kucaklamaktadır.

Örneğin ona göre sıradan bir bahçe estetik bir boyuta sahiptir. Yeni açmış yeşil yapraklar Allah’ın sonsuz inayetini ve hayat ihsan eden gücünün en iyi kanıtları ve şahitleridir. Bu nedenle Mevlana’nın bahçesindeki her çiçeğin bir görevi vardır; insan yaşamının çeşitli özelliklerini ve durumlarını tasvir etmektedir. Kendi bahçesinin buğusunda Mevlana sadece çiçeklerin ve bahçedeki bütün sakinlerin dile getirdiği sonsuz övgüyü dinlemez aynı zamanda onları dua vaziyetinde canlandırır. Örneğin çınar ağacı bir müminin ellerini dua için açtığı gibi dallarını semaya açmış dua etmektedir.

Öte yandan bulutlar okyanusun aşkından gebedir. “Bulutlar gözyaşı dökmeden bahçe nasıl gülümser?” Sabah rüzgârı sevgilinin nefesini veren yaşamın sembolünün bir parçasıdır. Bu nedenle rüzgâr dokunduğunda ince dallar mest olur ve bu ilahi musikiye eşlik ederek dans etmeye başlar. Kısaca yeşil taze dilleriyle ve uzun elleriyle konuşan her ağaç; dalları ve yapraklarıyla Allah’ın yaratıcı gücünü herkese duyuran birer haberci olmaktadır. Saba rüzgârının bize söyleyecek sırları olduğunu vurgulayan Mevlana sabah namazından sonra
yeniden uykuya gitmemizi ister:

Saba rüzgârının sana söyleyecekleri var.
Lütfen tekrar uyumaya gitme.
Gerçekten istediğin içi dua etmelisin
Lütfen tekrar uyumaya gitme.
İki dünyanın birbirine dokunduğu kapı eşiğinde insanlar gidip-gelmekte.

Ve kapı sonuna kadar açık;
Lütfen tekrar uyumaya gitme.

Görüldüğü gibi Mevlana etrafımızdaki âleme sadece çıkarcı faydacı ve araçsal bir nazarla bakan zihin yapımızı da değiştirerek her şeye bütüncül bir gözle bakan yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Mevlana’nın etrafımızdaki tabiatı ve içindekileri nasıl gördüğüyle ilgili bir kaç alıntıyla yetinmek istiyoruz:

Toprak su hava bize ölü görünseler deAllah nezdinde canlıdırlar(Şerif 49).

Rüzgâr toprak su ve ateş kölelerdir. Benimle seninle ölüdür. Hak’la diridirler ancak onun emrini tutarlar (Mesnevî 1 66 beyit 835).

Bu cansız olan bulut vaktinde yağmur yağdırmanın gerekli olduğunu ne bilir? Bu bitkiyi kabul edip bir yerine on veren toprağı da görüyorsun. Bunları bir kimse yapıyor. İşte sen asıl O’nu gör!(Fihî Mâfih 61).

Toprak bile ulu Tanrı’nın kendisine verdiği her şeyden cemad (cansız) olmasına rağmen haberdardır. Eğer öyle olmasaydı suyu nasıl kabul ederdi ve her şeye nasıl sütannelik eder ve onu beslerdi(age 340).

Dünya her nefeste yeniden yaratılmada yenilenmektedir. Fakat biz dünyayı öylece durur gördüğümüzden bu yenilenmeden haberdar değiliz. Her an âlem yenilenmekte ve biz görünüşte aynı kaldığındanonun yenilenmiş olduğunun farkında değilizbedende benzerinin devamlılığı olmasına rağmen hayat ırmak gibi her zaman bir yeniliğe akmakta (Bayraktar 1989 80).

Ey gün doğ! Atomlar oynuyor cezbeye kapılmış ruhlar oynuyor. Kulağına dansının onu nereye sürüklediğini söyleyeceğim.Havada ve çöldeki bütün atomların bizim gibi divane olduklarını iyi bil (Bayraktar 67).

Bu deniz can balıklarıyla dopdoludur. Sen görmüyorsun ama etrafında uçuşup duruyorlar. O balıklar sana kendilerini çarpmaktadırlar. Gözünü açta apaçık gör. Balıkları görmüyorsan bile bari kulağın tesbihlerini duysun (Mesnevi III 305 beyit 3735).

Kısacası Mevlana mahlûkatın her birinin akıl ve temyiz sahibi olanların da olmayanların da Allah’ı tesbih ettiklerinden her birinin tesbihinin bir diğerinden farklı olduğundan bahsetmektedir (Yaylalı 1975 178). Bu tesbihleri dinlemekte ve kendisi de bu kozmik zikre katılmaktadır. Mevlana’ya göre “hayatsız madde yoktur; madde en düşük derecedeki varlıklarda bile canlıdır”( Şerif 49). Ona göre her şey beden diliyle O’nu tesbih etmektedir:

“Şu dilsiz uzuvlarının yüzlerce dili vardır. Âleme rızk veren Tanrının nimetlerinin zikri zaman yapraklarında gizlenmiştir”. Bu bakış açısının kaynaklarına bakıldığında diğer Müslüman düşünürler gibi Mevlana’da da Kur’an’ın etkisi ve yansımasının açık olduğu anlaşılmaktadır. Kur’an’daki bazı ayetlerin Mevlana’nın dilinde şiirleştiği görülmektedir.

Mevlana mevsimlerdeki değişimi çok canlı bir şekilde tasvir eder. “Gece gündüz hikâye arayıp duranlara” etrafındaki âlemin beden diliyle (lisan-ı hal) ile söylediklerine kulak vermesini ister. Zira insanın her organı ve bedeni de “Allah’ın bir nimetini söylemektedir”. Dahası tabiat tıpkı bir annenin çocuğunu emzirmesi gibi bizi emzirmekte ve beslemektedir. “Bahar olmayınca bahçelerde bir şey doğar mı? Gebelerle kucaklarındaki çocuklar baharın o kadınlarından aşkına delalet eder. Her ağaç çocuklarını emzirmededir” (Mesnevi 6 93-95).

Mevlana’nın şiiri âlemde yansıyan sonsuz Güzelliğe hayranlığı addettiği için O aynayı Allah’ın sonsuz Güzelliğini yansıtan yaratılmış dünya için bir sembol olarak kullanmaktadır. Etrafımızdaki âlemi bir ayna olarak gören Mevlana’nın Allah’ı insana onun şahdamarından daha yakındır. Dostunun işaretlerini her yerde gördüğü içindir ki O’nun asla bitmeyen İstek ve Gücünün kendini açığa vurmasından başka bir şey olmayan etrafındaki âlemde gördüğü Allah’ın yarattığı mucizeleri seyretmekten kesinlikle bıkmaz. Örneğin ağaçtaki her yaprak çalılardaki her kuş Allah’ın büyüklüğünü anmakta ve övmektedir. Aslında bütün âlemden yükselen kozmik ve ilahi müzikten başka bir şey değildir. Müzik hayatın kaynağıdır; bitince hayat da biter. Etrafımızdaki âlemin bize sağladığı “fayda boyutunu” çok sığ ve yetersiz bulan Mevlana derinlere işaret etmekte; inci ve mercanlara işaret etmektedir: Denize varıp oradan birazcık veya bir testi su almakla yetinmek yazık olur. Denizden alınacak inciler ve daha başka binlerce şeyler varken yalnız su almanın ne değeri olabilir? Akıllı insanlar bununla nasıl öğünürler ve ne yapmış olurlar?( Fihî Mâfih 17). Ona göre etrafımızdaki âlemin “fayda boyutu" bir köpüktür. “Bu âlem çer-çöple dolu bir köpüktür; fakat bu köpük dalgaların çalkalanmasından oynamasından ve denizin köpürüp kaynamasından temizlik saflık ve güzellik bulur. İnsanların kadınlar oğullar yük yük altınlarla gümüşler güzel cins atlar davarlar ekinler gibi şeyler gösterişleriyle içini çeker ve hırsım gıcıklar”. Ancak ona göre “bütün bunlar dünya zevkidir”. Ayetin “süslendirildi” ifadesinden hareketle bu âlemde “gerçek güzellik ve iyilik yoktur; bu güzellik onda iğreti olarak bulunuyor ve başka bir yerden gelmiştir” ifadesiyle âlemin arkasındaki Mutlak Varlığa dikkat çekilerek; insanların “kıymetsiz bir köpükçük olan” boyuttan ziyade bu alemi bir bütün olarak kavrayıp gerçek varlılığı bulmaya davet edilir(Fihî Mâfih 18).

Âlem ise O’na ayna olmak O’nu göstermek açısından bir değer kazanır. Çevreci bir bakış açısıyla bakıldığında onun etrafımızdaki âlemi aşağıladığı ve önemsemediği sonucu çıkarılabilir. Ancak Mevlana’nın öğretisi bir bütün olarak ele alındığında onun âlemin “sığ ve dar boyutuyla” tatmin olmadığı tüm büyük ve engin ruhlar gibi âlemin derin boyutunu anlamaya çalıştığı söylenebilir. Bu yönüyle de Mevlana’nın âlem anlayışı “derin çevrecilerin” kavramlaştırmaya çalıştığı âlem anlayışını bile aşmaktadır. İnsan kesinlikle düşman ve vahşi bir âlemde tek başına değildir ve etrafı da düşmanlarla değil dostlarla kuşatılmıştır. Çiçekleriyle gülleriyle bahçeleri dağları taşları; geceleyin bize göz kırpan yıldızları ve sayısız hayvan çeşidiyle âlem insana gerçek bir evdir ve onu kucaklamaktadır.

Onun âlem ve yaratılış anlayışını irdelerken “tekâmül” anlamındaki “evrim” anlayışına da işaret edilmelidir. Ancak O Darwin ya da Spencer gibi mekanik veya biyolojik bir evrim kuramcısı değildir. Darwin varlığın ve yaşamın çevreye uyumu için kör zorlayıcı bir mücadele ile yaratılışın daha üst türlerin biyolojik bir görünümü olduğunu söylerken Mevlana bütün yaratılış sürecini büyük bir sistem içinde anlamakta ve mekanik dinamikleri açıklamak yerine aşka çekiciliği ve çekimi yaratan en önemli güç olarak sığınmaktadır. “Evrendeki bütün atomlar âşıklar gibi birbirlerini çekmektedir herkes aşkın manyetik gücüyle eşine doğru sürüklenmektedir.”

Bundan dolayı onun evrim teorisi yaşamın yaratıcı ve evrimsel boyutlarını tartışan Bergson ile karşılaştırılabilir. Fakat Bergson’a göre yaratıcı evrim süreci amaçsız ve anlamsızdır. Mevlana ise Allah’ı varlığın amacı ve esası olarak görmekte ve yaşamın amaç arayan bir faaliyet olduğunun altını çizmektedir(Bayraktar 1987). Bu anlayışta daha yüksekteki bir varlığın içine dâhil olan alt mertebedeki varlıklar aşamalı bir imha sürecinin aksine üstteki varlık tarafından özümsenmektedir. Aynı şekilde ona göre semavî hareketler kör ve mekanik bir hareket olmayıp “sonsuz aşk okyanusunda dalgalanmalardır”. Eğer ortada “evrensel aşk” yoksa tüm varlık donabilir ve hiçliğe çekilebilir. Canlı bitkilerde ortaya çıkmayı ve onlarla birleşmeyi reddedebilir ve bitkiler ne hayvanların yaşamına yükselebilirler ne de yaşamın mantık ve ruhuna ulaşabilirler.(…) Zira aşksız hiçbir şey hareket etmez.

Mevlana’nın “güçlü olanın yaşamını sürdürmesi” ilkesi yerine aşk ve karşılıklı bağımlılık temeline dayanan; Allah’ın ilmi iradesi ve kudretinin kendisini belli bir süreçte açığa vurması anlamında farklı bir tekamül anlayışı geliştirdiği görülmektedir.

4. Dinamik bir güç olarak aşk

Mevlana tabiatta gizli bir enerjiye sahip bir güç keşfetmiştir ve bu görünmez gücü insanoğlunun evrenin kalanını paylaştığı bütün formların sebebi olarak görmektedir. Daha sonra cismani ve ruhani dünyanın altında ne yattığını anlamaya çalışmış ve bulmuştur. Buna göre kainatta ve bizim içimizde olan görünmez ve sürekli artan değişimin altında yatan aşktır. Aşk böylece Allah’tan gelmektedir ve Allah’a doğru hareket etmektedir.

Yaratılışın yukarı doğru hareketinde bir evreden başka bir evreye geçişinde olduğu gibi aşk da her adımda varlığın yeni biçimlerine dönüşmektedir. O’na göre evrendeki her şeyi her şeyle birleştiren zerrecikler arasındaki etkileşimden sorumlu olan bu pozitif enerjidir. Böylece hiçbir şey bu sistemden bağımsız değildir. Her şey birbirine bağlı ve bağımlıdır.

Buna ilaveten aşk her hissi yücelttiği sezgi gücünü artırdığı ve anlayışı yönettiği içindirki Mevlana insanda aşkın zekâdan üstün olduğunu itiraf etmektedir. Günlük sosyal yaşamda örneğin aşk daha önemli ve uygulanabilir bir iştir. Bu demektir ki aşk tüm anlaşmazlıkları çözer bencilliği ve akla gelen birçok bahaneyi ortadan kaldırır. Bu suretle aşk sadece dini ve ahlaki yaşam için basit ve gereksiz değil aynı zamanda evrensel düzen için de sürdürülebilirdir.
Kısaca ifade etmek gerekirse Mevlana birbirleriyle güçlü bir şekilde birbirine bağımlı bir hissi ifade eden doğal dünyaya ve kendimize yönelik daha derin ve kapsamlı bir anlayış sunmaktadır.

Annem sevgidir
Babam sevgidir
Peygamberim sevgidir

Allah’ım sevgidir
Ben sevginin çocuğuyum
Sadece sevgiden bahsetmek içi geldim.

Bunun zorunlu bir sonucu olarak Mevlana dünyanın gerçekliğini tüm yaşamın saygınlığını ve özellikle kendini ve ilâhi başlangıcı ve amacı düşünen insan yaşamını yeniden yapılandırmıştır. Bundan dolayı Mevlana “aşkın kâinatın ruhu olduğunu; bu ruhun sınır tanımadığını ve tüm insanları ülkeleri ve dinleri içine aldığını büyük bir şevkle ilan eder.

Varoluşçu psikanalist Erich Fromm Mevlana’nın aşk kavramının ve sonuçlarının farkında olan bir düşünür. Fromm’a göre “aşık olduğumuzda dünya daha tatlı daha güzel ve daha muhteşem görünür. Aşık olduğumuzda her şeye ve herkese aşık oluruz.” Bununla beraber Mevlana sadece “aşkın gücünün” farkında olmanın yeterli olmayacağını vurgular. “Aşık bu şefkatini cömertliğini ve sevgisini hal ve hareketleri ile tercüme etmeli; göstermelidir.” Mevlana’nın fikri ve zihni bir değişimle yetinmediği daha doğrusu tatmin olmadığı görülmektedir. İnsan inancını ve fikir hayatını günlük hayatta uygulamalıdır.” “Daha ileri bir adım atarak kendisini diğer hemcinsleri ve kâinatta birlikte ve beraber hissetmek için varoluşun sevincini gerçek iyi olmada keşfetmelidir” (Fromm 1993).

Bundan dolayı Mevlana hayatın anlamını ararken aile ve okul gibi toplumsal kurumların ve hayat tecrübelerinin ötesine geçmiş ve bu kurumları “insanın olgunlaşmamasının” bir sonucu olarak görmüştür. Bütün bunlar insanın nihai yeniden doğuşuna; “sevme sanatını” elde etmesi için yönlendirmelidir. “Bu sevme sanatının ve insanın kendi insani tabiatına ve doğal çevresine karşı olan bu derin kavrayışın insanın iç âleminde tecrübe ettiği mutluluğu dışa yansıtması için teşvik etmesi” gerçekten ilginçtir.

İşte bu anlayıştan bir çevre ahlakı oluşturabiliriz. İnsan iç âlemindeki barış ve huzuru diğer tüm varlıklara karşı ifade eder. Daha önemlisi ise bu davranışın faydacı ve araçsal olmaması; kâinatın mütevazı bir ferdi ve üyesi olan insanın durumu olmasıdır.

Kardeş olarak hayvanlar


Mevlana’nın şiirlerinde hayvanlara şaşırtıcı derecede yer verdiği; adeta onlarla farklı bir iletişim kurduğu görülür. Mesnevi’yi okuyan biri hayvanların hiç de Kartezyen felsefenin bize sunduğu “ruhsuz otomat makineler” olmadığını fark eder. Dünya cansız anlamsız ve amaçsız olmadığı gibi dünyayı şenlendiren hayvanlar da amaçsız değildir. Mevlana’nın bakış açısında hüthüt kuşu Hz. Süleyman'nın postacısı olur Sebe Melikesi Belkıs’a onun mesajını götürür-getirir (Mesnevi 6 194). Allah sivrisineği Nemrud’a musallat etti ve onu helak etti. Ateşin İbrahim'i (Ona selâm olsun) yakmasına izin vermediğinden ateş İbrahim için soğuk bir madde ve güvenilir bir yer oldu; yeşillik güllük gülistan haline geldi (FM 88).

Mevlana’ya göre kurt horoz ve aslan bile aşkın ne olduğunu bilir. Bu anlayışın doğal sonucu olarak Mevlana hayvanlara karşı son derece hassas ve naziktir. Örneğin yürürken uyuyan bir köpeği uykusundan uyandırmaz ve rahatsız etmemeye çalışır. Zavallı hayvan uyanana kadar bekleyecek kadar ona saygılıdır.

Bir gün öğrencileriyle Konya sokaklarında yürüyordu. Genç bir dana ona yaklaştı ve boynunu onun önünde eğdi. Dananın gözlerinden yaşlar boşanıyordu. Zavallı hayvanın bir şeyden korktuğu ve kaçtığı her halinden (beden dili) anlaşılıyordu. Mevlana hayvanın başını boynunu ve sırtını okşamaya başladı. Onu sakinleştirdi. Derken ellerinde bıçak olan iki kişi çıka geldi. Daha danayı istemeden Mevlana bu hayvandan ne istediklerini sordu. Dananın kendilerine ait olduğunu ve keseceklerini söylediler. Kısa bir müzakereden sonra Mevlana danayı kesmemeleri konusunda onları ikna etti. Olup-biteni seyreden herkes gördükleri karşısında şaşırmış ve çıt çıkmıyordu. Dananın sahipleri hayvanı alıp gitmeden bir kez daha Mevlana’ya onu kesmeyecekleri konusunda söz verdiler.

Bir başka gün Mevlana evden biraz ekmek alıp ayrıldı. Talebelerinden biri onun gizlice takip etti. Birazdan Mevlana’nın yeni doğurmuş ve yavrularını emziren bir köpeğe kendi elleriyle ekmek yedirdiğini gördü. Takip edildiğini anlayan Mevlana talebesine döndü ve şu açıklamayı yaptı. Zavallı köpek! Bir hafta önce doğurdu. Yavrularını terk etmeyerek şefkatle onları bekliyor.

Sevgili Peygamberimiz buyuruyor: “Merhamet sahibi kimselere Allah da merhamet edecektir. Yeryüzünde bulunanlara merhamet ediniz ki gökte bulunan da size merhamet etsin”.

ALINTIDIR.


KeLeBeK isimli Üye şuanda  online konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 21/08/2012   #2 (permalink)
 
KeLeBeK - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 

Rep Gücü: 61 [♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥]
Aktiflik: 2277 / 2277
Güç: 2843 / 10698
Deneyim: 74%

Üye bilgilerini yalnızca Kayıtlı Üyelerimiz görebilmektedir. Daha iyi hizmet için lütfen Kayıt Olun.
Standart






5.İnsanoğlu


İnsanoğlu Allah’ın yarattığı varlıklar arsında merkezi konuma sahiptir ve bu niteliğiyle de O’nun yeryüzündeki halifesidir. Varlık zincirin en tepesinde olmak ve hatta ötesine geçebilmek insanı sadece daha sorumlu yapar. Zira tüm sistemi “gözetmek” ve “korumak” insana emanet edilmiştir. O Allah’ın yeryüzündeki elçisidir.

A insan Tanrı kitabı sensin sen.
Padişahın güzelliğine bir aynasın sen.
Kâinatta ne varsa senden dışarda değil;

Ne istiyorsan kendinden iste kendinde ara... Ne arıyorsan sensin sen. (FM) Allah âlemdeki bütün sistemleri yarattığı ve bu sistemlerin sürekliliğini sürdürdüğü için insanoğlu dünyayı kendi bencil amaçları için ve istediği şekilde kullanamaz. İnsan-âlem ilişkisinin mantığı gerçeğin özü olan merhamet ve aşka dayanmalıdır.

Tasavvuf düşüncesi bize tüm yaratılanların Allah’ın yaratıcı kudretinin işaretleri ve lütfu
olduğunu öğretir. Tabiatta var olan tüm ekolojik sistemler Allah tarafından yaratıldığı için
insanoğlu tabiatla olan ilişkilerinde daha dengeli ve akıllıca hareket etmelidir. Dahası tabiat
kaynaklarını daha dikkatli kullanmalı; kâinatın özü ve esası olan sevgi temelli bir ilişki
geliştirmelidir.

Bazen melekler bile saflığımızı kıskanır
Bazen de şeytan korkusuzluğumuzu görüp kaçar.
Bu toprak Allah’ın güveniyle meşbu bizim toprağımızdır.
Allah gücümüzü muhafaza etsin ve kötülükten korusun.

Kısaca insan Allah’ın yeryüzündeki “emanetçisi” olduğudan tabiat tüm muhteşem
güzellikleri ve kaynaklarıyla ona “emanet edilmiştir”. Bu nedenle kâinatın ve tabiatın efendisi
değil; dünya da istediği gibi ve sorumsuz bir şekilde kullanabileceği bir malı değildir. Tam
aksine tabiat Allah tarafından yaratılmış ve O’na aittir. İnsan ise son tahlilde tüm yapıp-
ettiklerinin hesabını verecek bir emanetçidir.

Sonuç olarak ruhanilik akılcılık ve evrensel ahlakın Mevlana’nın düşüncesinde sağlıklı bir sentez kurduğu görülmektedir. Allah kainat ve insanlık yaratıcı aşk görüşünde bir araya gelmektedir.

6. Aile


Mevlana ve Konfüçyüs arasındaki diğer bir benzerlik aile kavramlarında görülebilir. Her iki düşünür de aileye ve aile değerlerine önem verir. Dünyayı bir ev olarak görürler. Aralarındaki en belirgin farklılık Mevlana’nın kâinat evindeki her şeyi bilen her şeyi gören ve her şeyin hayatını devam ettiren evin gerçek sahibi olan Allah anlayışıdır. Daha önce Mevlana’nın toplumsal kurumların ötesine geçtiğini ifade etmiştik. Ancak onun aile kavramının çok geniş olduğunu ve tüm dünyayı ve varlık âlemini bir aile olarak görecek imaları ihtiva ettiğini unutmamak lazım. Bu anlamda hepimiz Allah’ın ailesiyiz: Biz Efendimizin ailesiyiz ve O’nun süt emen bebekleriyiz.

Hz. Peygamber: “İnsanlar Allah’ın askeridir” dedi;

Göklerden yağmuru gönderen O;
Bize günlük ekmeğimizi veremez mi?
Bütün mahlûkat nasıl da hayatlarının devamı için Allah’a yakarır?

Dünyanın evimiz olduğunu belirtmeye gerek bile yok. Ancak bu evin gerçek sahibi Allah’tır. Bizler dünyamızın Rabbi Sahibi Efendisi olan Allah’ın ailesiyiz. Hepimiz O’nun koruyup gözetmesine ve hayatımızı devam ettirmesine bağımlıyız. Diğer varlıklar gibi bizler sadece ailenin bir üyesiyiz. İnek aslan kurt karınca arı kısaca tüm hayvanlar kardeşlerimizdir. Ailenin diğer üyelerine karşı olan sorumluluğumuz bir kâhya ve emanetçinin sorumluluğu ve duyarlılığıdır. Mevlana’ya göre bu büyük ailenin tüm fertleri varlıklarını ve hayatlarını sürdürmeyi O’na borçludur:

deniz dalgaları arasındaki bütün balıklar
yücelerde uçan bütün kuşlar bile...
Fil kurt avlanan aslan koca ejderha karınca yılan...
Hatta toprak su yel ve her bir kıvılcım bile kışın da dileğini ondan elde eder baharda da!
Bu gökyüzü her an “yarabbi beni bir zaman bile aşağılatma” diye ona yalvarır...
Benim direğim senin korumandadır...
bütün gökler sağ elinde dürülmüş yayılmıştır der.
Bu yer “beni su üstünde yükleyen sensin kararımı elden alma” diye niyaz eder.
Hepsi keselerini onun nimetiyle doldurup büzmüşler
hepsi hacet vermeyi ondan öğrenmişlerdir (Mesnevi c.4). ...

Kısacası gökyüzü güneşi ayı ve yıldızlarıyla; yeryüzü çiçekleri çimenleri ağaçları bahçeleri ve tüm hayvanlarıyla Allah’ın azamet ve saltanatının ihtişamını ilan eder. Nehirlerin ve derelerin yeryüzünde akıp gitmesini sağlayan gökleri direksiz tutan; yağmuru yağdıran; gece ve gündüzü birbirinden ayıran O olduğu gibi tüm sistemin sürekliliğini ve devamını sağlayan da O’dur. Kâinat bütün canlılığı ve zenginliğiyle O’nun ezeli cemalini tıpkı bir ayna gibi yansıtan ve gösteren müşahhas bir eseridir.

Görüldüğü gibi dünya üzerinde yaşayan canlıların evi olarak tasvir edilmektedir. Daha önemlisi ise her gün ve her an tüm sistem Allah tarafından korunmakta beslenmekte ve devam ettirilmektedir. Bu anlayışın sürdürebilir bir dünya için ihtiva ettiği anlam ve önemin yanında; bizlere sağladığı psikolojik boyut daha da önemlidir. Bu da yabancı bir âlemde değil
evimizde ve ailemizin içinde olduğumuz gerçeğidir. Bu ailede Kartezyen felsefesinin düalizmi olmadığı gibi; bazılarının ileri sürdüğü yabancı ve düşman bir dünyaya “fırlatılıp atılmış” da değiliz. Kaba ve düşman bir çevre ortasında yabancılar hiç değiliz. Dahası yalnız yardımsız ve dostsuz da değiliz. Aksine evimizdeyiz. Canlı ve cansız her şeyin bizimle manevi bir bağı var. Aynı ailenin üyeleriyiz. Yaratıcımız Sahibimiz ve Rabbimiz bize can damarımızdan daha yakın olan aynı Allah.








Mevlana’nın Fihi Ma Fihi de bize hatırlattığı gibi;

Tanrı pek yakındır sana. Ne düşünsen ne kursan seninle biledir o. Çünkü düşünceyi kuruntuyu var eden de odur sana eş eden de o. Yalnız pek yakın olduğundan göremezsin. Ne şaşılacak şey ki yaptığın her işte aklın seninle; onunla girişiyorsun giriştiğin işe. Fakat aklı iç göremiyorsun ancak eseriyle görüyorsun; asıl aklı görmene imkân yok. (FM AG 44. Bölüm)

Aynı şekilde Allah’ı her yerde ve her şeyde görebiliriz. Her ne kadar Allah görüş ve kavrayışımızın ötesinde olsa da aynı zamanda bize “can damarımızdan daha yakındır: “İnsanı Biz yarattık. Onun için nefsinin kendisine neler fısıldadığını neler telkin ettiğini de Biz pekiyi biliriz. Çünkü Biz ona şahdamarından daha yakınız”. (Kur’an 50:16). Bundan dolayı da sadece Mevlana değil tüm Müslümanlar hiçbir aracıya müracaatetmeden doğrudan doğruya Allah’a ibadet eder. Kalplerimizin tüm sırlarını bildiği için de sadece O’ndan yardım isterler (Kur’an 5:7). Allah’ın onlara “pek yakın” olduğunu Allahın “dua edenin duasına icabet ettiğini” bilirler (Kur’an: 2:186). Dünya evindeki her şey sürekli olarak bu gerçeği insana hatırlatır.

Mevlana’ya göre dünya evimiz olduğu gibi tabiat ta annemizdir. Bizler süt emen bebekleriz. Ancak bebek annesini emerken memesini ısırmamalı ve ona acı vermemelidir. Aksi takdirde anne bebeği memesinden uzaklaştıracak ve belki de cezalandıracaktır. Bundan hareketle çevre sorunları tabiat ananın bencil ve faydacı davranışlarımıza verdiği ceza olarak görülebilir.

Bu farkındalığın sonuçları açıktır: Aile ve ailenin direği olan anne kavramı çok geniş bir anlama sahiptir. Konfüçyüs öğretisinde ve İslam’da anneye hürmet esastır. Dahası ecdadımıza saygı ve torunlarımıza da sevgi göstermemiz; onları korumamız gerekir. Bu saygı ve sevgiye tabiat ana da dâhil edilmelidir.







7. Musiki

Musiki Mevlana’nın öğretisinin en önemli ve belirgin yönlerinden birini teşkil eder. Bu yönüyle de Konfüçyüs’le aralarında çok benzerlik görmekteyiz. Mevlana’ya göre musiki hayatın kaynağıdır. Dahası musikiyi şiiri ve sema’yı Allah’a daha yakın olmanın; O’na yaklaşmanın bir yolu olarak görür. Bu anlayışın doğal bir sonucu olarak derviş ve semasıyla Mevlevilik tarikatı meydana geldi.

Mevlana’ya göre sema; deruni bir kavrayış ve aşkla manevi bir yükseliş ve yolculuk sonucu mükemmelleşmeyi ifade eden bir simge olmasıdır. Amaç ise her şeyi ve herkesi sevmek; farklı inanç ırk sınıf ve milletler arasında hiçbir ayrım yapmadan tüm yaratılana hizmet etmektir. Aşağıdaki beyit musikinin onun öğretisindeki yerini göstermesi açısından önemlidir. 49 “Tüm gün ve gece boyunca müzik Sakin ve parlak bir ney sesi. Biterse biz de biteriz. Gördüğümüz gibi musiki ile hayat arasında doğrudan bir bağ var. Dahası varoluşçu bir boyutu var. Buna göre neyden çıkan musiki ile bu musikiyi hem oluşturan hem de takdir eden yapımız Allah’tandır.

İşte Mevlana’nın kozmik âlemdeki İlahi musikiyi yakaladığı yer de burasıdır. Musiki tüm âlemin özünde mevcuttur ve bunu en iyi neyin sesi temsil etmektedir. İnsanın musikiye olan tutkunluğu ve yatkınlığı da tabiatından gelmektedir.

Bunun bir sonucu olarak Mevlevi dervişlerin seması Allah’la bir olmayı amaçlayan ilahi aşkı ve sufi cezbeyi simgelemektedir. Sema ile birlikte musikinin araçsal bir amacı da bulunmaktadır. O da Allah aşkı üzerinde tefekkürü bir hali oluşturmak üzere tasarlanmış olmasıdır. Konunun uzmanlarına göre bu özellikleriyle Mevlevi musikisi “Klasik Doğu Musikisinin en temel niteliklerini” içermekte; Mevlana ve diğer mutasavvıf şairlerin şiirlerine fon olarak eşlik etmektedir.

Coşkun musikinn etkisiyle dervişler sürekli ve adeta uçarcasına sema edip dönerler. Dönerlerken de hem kendi eksenleri üzerinde döner; hem de belli bir yörüngeyi takip ederler. Sağ el Allah’ın taşan rahmetini almak için gökyüzüne çevrilmiştir. Sol el ise sağ el ile alınan ve kalpten geçirilen rahmetin tüm mahlûkata ulaştırılmasını sembolize etmek üzere aşığa doğru çevrilir. Bu aynı zamanda verecek bir şeyi olanın bunu insanlara vermesini de ima eder. Böylece sema zengin ve fakir arasında bir köprüye dönüşür. Vermenin üretici bir kişilik için “tümden farklı bir anlam taşıdığını” yine çağdaş psikanalist E. Fromm çok güzel bir şekilde ortaya koymaktadır(Fromm 30-31 1993). Buna göre verme taşınılan gücün en üst düzeyde anlatımıdır. Mevlevi derviş sağ eliyle aşkın sevginin şefkatin merhamet ve cömertliğin kaynağından aldığını sol eliyle tüm varlığav ermektedir.

Burada diğer önemli bir nokta semadaki “ötekine ve yeniliklere” açık olma durumudur. Sema edenin bir ayağı sağlam ve sabit bir şekilde yere basar. Diğer ayak ise sürekli hareket eder ve döner. Sağ ayağın kalkması ve inmesi “Allah Allah Allah” zikrinin sürekli tekrar edilmesiyle dengelenir. Sabit ve belli bir eksen etrafında dönme Mevlâna’nın “Ben pergel gibiyim. Bir ayağımla İslâm şeriatında sağlamca durduğum halde diğer ayağımla yetmiş iki milletle beraberim. Bütün milletler kendi sırrını bizden dinlerler” ifadesinde dile getirilmiştir. Bir yandan sabiteler vurgulanırken diğer yandan farklı inanç ve kültürlerle olan ilişkiye ve diyaloga kapı aralamaktadır. En önemlisi ise farklı kimliklerle karşılaşmasında Mevlana’nın öz güvenini göstermesidir.

Dahası Mevlevi seması üç aşamadan oluşan büyük bir yükseliş olarak görülebilir.

 Allah’ı bilme  Allah’ı görme  Ve Allah’la bir olma. (Seyri Sulük Aşamaları Farkındalık Aşamaları)

Batı dünyasında ve bazen de ülkemizde semâ bir dans türü olarak görülür. Hâlbuki tasavvuf tarihine bakıldığında semâ sıkı kuralları olan ve şeyh-mürit eksenli bir eğitimi gerektiren bir ibadet tarzıdır. Nihai amacı da Allah’la birleşme ve bütünleşmedir. Bundan dolayı semazen her dönüşte “Allah ismini okur Allah'ı düşünür ve bu sayede Allah'ın sevgisini kazanmayı amaçlar”. Semânın anlamını bize en iyi öğretecek olan yine Mevlana’nın kendisidir: Semâ' nedir? Gönüldeki gizli erlerden haberler almaktır. Onların mektupları gelince garip gönül dinçelir rahata kavuşur. Bu haberler rüzgârıyla akıl ağacının dalları açılır uykudan uyanır. Bu sarsılışla beden darlıktan kurtulur genişler huzura kavuşur.

Bedende tuhaf görülmemiş bir tatlılık başlar. Ney sesinden mutribin çalgıcının dudaklarından dile damağa hoş manevî zevkler gelir. Dikkatle bak da gör şu anda sema edenlerin ayakları altında binlerce gam akrebi ezilmede kırılıp ölmede. Binlerce ferahlık ve neşe hali aramızda kadehsiz dolaşmada bize mâna şarabı sunmadadır.

Her taraftan bir Yakub kararsız bir halde neşeyle kalkar sıçrar. Çünkü burnuna Yusuf un gömleğinin kokusu gelmededir. Canımız da; "Ona ruhumdan ruh üfürülmüştür" sırrıyla dirilmiştir. Bu ruh üfürülüşünü yemeye içmeye benzetmek doğru değildir. Çünkü bunun bedenle ilgisi yoktur. Mademki bütün yaratılmış varlıklar surun üfürülmesiyle haşr olacaklar surun üfürülmesinin zevkiyle ölüler uykularından uyanacaklar sıçrayıp kalkacaklardır; sen de "ney"in feryadıyla uyan kalk kendine gel! Semâ' musikîsinin tesirine kapılmayan dönüp buz kesilen ölüp yok olanlardan da aşağı olan kişinin toprak başına olsun! Çünkü o gerçek bir insan değildir. Gezip dolasan bir ölüdür.

Semâ 'in kadehsiz verilen bu helal şarabını içen beden bu şarapla mest olan gönül ayrılık ateşinde kavrulur pişer tam olgunlaşır.

Gayb âleminin güzelliği söze sığmaz anlatılamaz övülemez. Onu görebilmek için ödünç olarak binlerce göz al binlerce göz! Senin içinde öyle parlak bir ay vardır ki gökyüzündeki güneş bile ona; "Ben sana kulum köleyim" diye seslenip duruyor. (Dîvân-ı Kebîr IV 1734)

Özetlersek Mevlana’nın öğretileri bize Allah tarafından yaratılmış ve hala O’nun tarafından sürdürülen anlam dolu bir dünya sunar. Bu dünya bizlere emanet edilmiştir. Bizleri bir annenin kolları gibi kucaklayan ve kuşatan çevremizin sahip ve efendileri değiliz. İnsanoğlu yeryüzünde sadece emanetçidir. Dünya evinden sorumlu bir kâhyadır.

2007 Unesco Dünya Mevlana Yılı Vesilesiyle - İngilizce Kaleme alınmıştır.

(Mevlana Ve Konfiçyüs - 21. Yüzyıla Mesajlar - İbrahim Özdemir)

ALINTIDIR

KeLeBeK isimli Üye şuanda  online konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Bookmarks

Etiketler
fikirleri, hayatı, mevlana, nın, ve


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


Hakkında Yasal Uyarı
Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.6.0

ForumHane.Net Her Hakkı Saklıdır
Tasarım :Geveze Adam  

5651 sayılı kanunun 8. maddesi ve T.C.K'nın 125. maddesine göre; Forumhane.net olan forum sitemize eklenen içeriklerden, içeriği ekleyen kullanıcı sorumludur. Kullanıcı bazlı herhangi bir telif hakkından Forumhane.Net sitesi ve site yetkilileri sorumlu değildir. Telif hakkı kapsamında bulunan içerikler ile ilgili hukuksal bildirimleriniz için bu bağlantı ie iletişime geçebilirsiniz bu çevrede, Forumhane.net yönetimi en geç 48 saat içerisinde dönüş yapacaktır.


DMCA.com Protection Status

Bu foruma eklenen konular fikri mülkiyet telif hakları gereğince, DMCA Protection tarafından koruma altına alınmıştır.
Çoğaltılması ve yayın izni olmaksızın yasaktır.